به منظور بررسی اثر محدودیت منبع و مخزن بر عملکرد و اجزای عملکرد زیره سبز آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 86 - 1385 انجام شد. تیمارها شامل شاهد، قطع 100% برگ ها، قطع 50 % برگ ها و قطع 50 % گل آذین بود. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد، در اولین نمونه برداری (10 روز پس از اعمال تیمارها) وزن خشک و سطح سبز بوته به طور معنی داری از تیمارهای قطع برگ و گل اثر پذیرفت، بطوری که افزایش برگزدایی سبب کاهش تجمع وزن خشک و سطح کل بوته شد. در دومین مرحله نمونه برداری (24 روز بعد از اعمال تیمارها) نیز تیمارهای قطع برگ و گل اثر معنی داری بر وزن خشک و سطح کل بوته نشان داد. از اجزای تشکیل دهنده سطح کل بوته تنها سطح ساقه از هر دو تیمار قطع برگ و قطع گل تاثیر معنی داری نپذیرفت. هر سه جز تشکیل دهنده وزن کل بوته (وزن برگ، وزن ساقه و وزن اندام های زایشی) تحت تاثیر تیمارهای قطع برگ و گل قرار گرفتند و در هر سه جزء بیشترین مقدار در شاهد مشاهده شد. در مرحله رسیدگی تنها تعداد چتر در بوته تحت تاثیر تیمارهای قطع برگ و گل قرار نگرفت. بیشترین تعداد دانه در چتر و تعداد دانه در بوته در شاهد و کمترین مقدار در تیمار قطع 50% گل آذین مشاهده شد. عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک بین تیمار شاهد و تیمار قطع 50% برگها معنی دار نشد. بیشترین وزن هزاردانه و شاخص برداشت به ترتیب در تیمار قطع 50 % گل آذین و شاهد مشاهده شد. کمترین عملکرد دانه در تیمار قطع 50% گل آذین مشاهده شد، درحالی که کمترین عملکرد بیولوژیک در تیمار قطع 100% برگها مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد زمانی که گیاه با حذف کامل برگها مواجه شد به طور نسبی ماده خشک بیشتری را در اندام های زایشی تجمع داد و زمانی که حذف نیمی از گلها انجام شد، الگوی اختصاص ماده خشک بیشتر به سمت اندام های رویشی گیاه صورت پذیرفت.

به منظور تعیین اثر محدودیت منبع و مخزن بر عملکرد و اجزا عملکرد چهار رقم برنج، آزمایشی در سال 1382 در موسسه تحقیقات برنج کشور- معاونت مازندران (آمل) با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل اعمال محدودیت منبع و مخزن در چهار سطح (قطع تمام برگ ها به جز برگ پرچم, قطع برگ پرچم, قطع یک سوم انتهای خوشه و شاهد) و فاکتور رقم در چهار سطح (طارم، ندا، شفق و فجر) بود. در این آزمایش صفاتی از قبیل عملکرد دانه، شاخص برداشت، تعداد دانه در خوشه، تعداد دانه پوک در خوشه، طول خوشه، درصد باروری خوشه و وزن هزاردانه، در تمام تیمارها ارزیابی شدند. با اعمال تیمارهای محدودیت منبع و مخزن بین ارقام از نظر عملکرد دانه، شاخص برداشت، طول خوشه، تعداد دانه در خوشه، تعداد دانه پوک در خوشه، وزن هزار دانه و سایر صفات مرتبط تفاوت معنی داری وجود داشت. اثر متقابل رقم ´ تیمار بر عملکرد دانه، شاخص برداشت و طول خوشه معنی دار (p<0.01) شد. تیمار شاهد و قطع یک سوم انتهای خوشه به ترتیب با میانگین عملکرد 3/5255 و 1/4055 کیلوگرم در هکتار بیشترین و کمترین عملکرد را داشتند. در بین ارقام برنج، رقم ندا با میانگین 6/5419 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد را دارا بود. تیمار قطع یک سوم انتهای خوشه با میانگین 55/88 درصد بیشترین و تیمار قطع برگ پرچم با 4/76 درصد، کمترین درصد با روری خوشه را داشتند. شاخص برداشت، طول خوشه، تعداد دانه در خوشه با عملکرد همبستگی مثبت و معنی داری را داشتند و وزن هزار دانه با عملکرد همبستگی منفی داشت ولی این همبستگی معنی دار نبود. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که در بین ارقام، رقم طارم دارای محدودیت مخزن و بقیه ازقام (فجر، شفق و ندا) دارای محدودیت منبع بودند.

به منظور بررسی تغییرات عملکرد، تبادلات گازی و ارزیابی محدودیت منبع و مخزن در آفتابگردان رقم آذرگل تحت شرایط آبیاری و تنش خشکی آزمایشی در سال 1387 به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در 3 تکرار در شرایط مزرعه ای به اجرا درآمد. سطوح فاکتور اصلی شامل تیمار آبیاری (آبیاری در پتانسیل آبی 3- بار) و تنش خشکی (عدم آبیاری از یک ماه پس از کاشت تا رسیدگی) و سطوح فاکتور فرعی شامل ترکیبی از 5 سطح برگ زدایی (عدم برگ زدایی به عنوان شاهد، 25، 50، 75 و 100 درصد برگ زدایی) در دو مرحله گرده افشانی (5 R) و اتمام دانه بندی (7 R) بودند. محدودیت مخزن نیز از طریق قطع نصف طبق در مرحله گرده افشانی در تمامی تیمارهای مورد بررسی اعمال گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که تیمارهای برگ زدایی و تنش خشکی از طریق کاهش تولید زیست توده و تعداد دانه پر و در نتیجه کاهش شاخص برداشت عملکرد را کاهش دادند. تنش خشکی بر میزان روغن دانه بی تاثیر بود، میزان پروتئین دانه را کاهش داد و باعث کاهش سرعت فتوسنتز و هدایت روزنه ای و افزایش کارایی مصرف آب گردید، در حالی که برگ زدایی باعث افزایش سرعت فتوسنتز شد. در شرایط تنش خشکی هر دو محدودیت منبع و مخزن مشاهده شد، اما در شرایط آبی علی رغم تولید مواد فتوسنتزی بیشتر، محدودیت مخزن شدیدتر و تعیین کننده نهایی عملکرد بود. در کل می توان گفت با توجه به روند هماهنگ کاهش درصد روغن و افزایش محدودیت منبع در شرایط تنش، استفاده از ارقام با محدودیت منبع کمتر با افزایش درصد روغن همراه خواهد بود. همچنین در شرایط آبی ارقام دارای طبق بزرگتر و تعداد دانه بیشتر در طبق می توانند به واسطه رفع محدودیت مخزن به بهبود عملکرد در این شرایط کمک کنند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور مطالعه تاثیر مقادیر کود نیتروژنه و محدودیت های منبع و مخزن بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام مختلف برنج، آزمایشی در سال 1385 در موسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت مازندران (آمل)، اجرا شد. آزمایش به صورت کرت های دوبار خرد شده (اسپلیت اسپلیت پلات) در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. مقادیر کود نیتروژن در سه سطح 100، 150 و 200 کیلوگرم در هکتار (از نوع کود اوره) به عنوان عامل اصلی، رقم در سه سطح شامل طارم، شفق و هیبرید GRH1 به عنوان عامل فرعی و محدودیت های منبع و مخزن در چهار سطح شامل قطع برگ پرچم، قطع 3/1 خوشه، قطع سایر برگ ها و شاهد به عنوان عامل فرعی فرعی در نظر گرفته شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که مقادیر کود نیتروژن تنها روی طول خوشه اثر معنی داری دارد اما اثر رقم و محدودیت های منبع و مخزن روی صفاتی نظیر تعداد دانه در خوشه، وزن هزاردانه، طول خوشه، درصد باروری و دانه های پوک معنی دار شده است. برنج هیببرید  GRH1 بالاترین عملکرد دانه، بیوماس، طول خوشه، تعداد دانه های پر، تعداد دانه های پوک و تعداد کل دانه را به خود اختصاص داد. در این پژوهش، تاثیر اعمال تیمارهای محدودیت های منبع و مخزن بر عملکرد دانه بسیار معنی دار (در سطح 1 درصد) بود. در بررسی اثرات تیمارهای محدودیت منبع و مخزن، مقایسه میانگین ها نشان داد که تیمار شاهد با میانگین عملکرد (28/6 تن در هکتار) دارای بیش ترین عملکرد و تیمار قطع سایر برگ ها به جز برگ پرچم با میانگین (57/4 تن در هکتار) کم ترین عملکرد را دارا بودند. همچنین، در این آزمایش عملکرد بیولوژیک (76/r=0) و شاخص برداشت (50/r=0) بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار را با عملکرد دانه نشان دادند. به طورکلی، می توان گفت که ارقامی مانند شفق و هیبرید GRH1 در مقایسه با رقم طارم (بومی) دارای گنجایش مخزن بالاتری می باشند.

به منظور بررسی تغییرات منبع و مخزن بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام رایج کلزا در استان مازندران در تاریخ های مختلف کاشت آزمایشی در دو سال زراعی 1385 و 1386 به صورت کرت های خرد شده فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات زراعی بایعکلا انجام شد. تاریخ کاشت به عنوان عامل اصلی در دو سطح (30 مهر و 10 آبان) و رقم و اعمال محدودیت مبدا و مقصد به ترتیب در سه سطح (هایولا 401، آرجی اس 003 و ساریگل) و پنج سطح (قطع یک سوم برگ های گیاه از قسمت های پایین، وسط و بالای بوته، قطع یک سوم گل ها؛ در زمان شروع گلدهی و تیمار شاهد) به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که ارقام کلزا در کلیه صفات مورد بررسی به استثنای تعداد دانه در خورجین (که در سطح احتمال پنج درصد معنی دار شد) تفاوت کاملا معنی داری (P<0.01) داشتند، در حالی که اثر تاریخ کاشت تنها بر ارتفاع بوته، عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته و طول خورجین معنی دار بود. بر اساس مقایسه میانگین داده ها در تمامی صفات مورد بررسی، تاریخ کاشت اول بهتر از تاریخ کاشت دوم بود. ارزیابی اثر متقابل تیمارها نشان داد که بیشترین عملکرد دانه متعلق به رقم هایولا و آرجی اس 003 در سال دوم (به ترتیب با 2911 و 2808 کیلوگرم در هکتار) و رقم هایولا در تاریخ کاشت اول (2988 کیلوگرم در هکتار) بود و کمترین عملکرد دانه مربوط به رقم آرجی اس 003 در سال اول (974 کیلوگرم در هکتار) و در تاریخ کاشت آبان (1556 کیلوگرم در هکتار) بود. تمامی اثرات ساده و متقابل برای صفت تعداد خورجین در بوته در سطح احتمال یک درصد معنی دار شدند. نتایج سال دوم در خصوص تمامی صفات باستثنای تعداد خورجین در بوته (248.08 عدد در سال اول) و وزن هزار دانه (4.08 گرم در سال اول ) نسبت به سال اول عملکرد بیشتری داشت. به نظر می رسد که در رقم های مورد ارزیابی کلزا محدودیت منبع محدود کننده عملکرد نیست، زیرا قطع یک سوم برگ های پایین عملکرد بالاتری نسبت به شاهد داشت.

مطالعه روابط منبع و مخزن، بارگیری اسیمیلات ها در آوند آبکش و ظرفیت تولید مواد فتوسنتزی عامل محدودکننده برای افزایش بیشتر عملکرد است که ظرفیت مخزن نمونه ای از خصوصیات فیزیولوژیکی عملکرد است. این پژوهش به منظور ارزیابی میزان محدویت منبع و تاثیرآن بر اجزای عملکرد دو هیبرید آفتابگردان به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 1383 در تبریز اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل دو هیبرید آذرگل و آلستار و حذف دانه شامل تیمار بدون حذف دانه (شاهد)، حذف دانه های 1.3 کناری طبق، حذف دانه های 1.3 میانی طبق و حذف دانه های 1.3 مرکزی طبق بود. اعمال تیمار حذف دانه در زمان پس از گرده افشانی کامل انجام گرفت. نتایج نشان دادند که بین دو هیبرید در همه صفات به جز وزن هزار دانه و پهنای دانه اختلاف معنی داری وجود داشته و در تمام صفات مورد بررسی هیبرید آذرگل نسبت به هیبرید آلستار برتری داشت. وزن هزار دانه، طول، عرض و پهنای دانه با حذف دانه افزایش یافته ولی نسبت مغز به دانه کاهش نشان داد. درصد افزایش وزن هزار دانه در هیبرید آذرگل معادل 3.9 درصد و در هیبرید آلستار معادل 6.9 درصد بود. وزن هزار دانه در تیمار شاهد 75.43 گرم و در تیمارهای حذف دانه های 1.3 کناری، 1.3 میانی و 1.3 مرکزی به ترتیب 81.37، 78.83 و 78.21 گرم بود. بر اساس نتایج آزمایش می توان گفت که دو هیبرید مورد بررسی با محدودیت منبع مواجه بوده و میزان محدودیت در هیبرید آلستار نسبت به هیبرید آذرگل بیشتر می باشد.

به منظور ارزیابی رابطه بین محلهای تولید و ذخیره فرآورده های فتوسنتزی در پنبه، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه ورامین اجرا شد. عوامل مورد بررسی، دستکاری اجزای فنوتیپی گیاه با سطوح هرس گل (کاهش مخزن)، شاهد، هرس برگهای زایشی و رویشی (کاهش منبع) و نیز ارقام پنبه شامل برگ اکرا، ورامین و تاشکند – 1 (بترتیب دارای شاخص سطح برگ کم، متوسط و زیاد) بودند. بر اساس نتایج به دست آمده، برگهای رویشی و زایشی، در توسعه غوزه های پنبه از اهمیت یکسانی برخوردار بودند. صفات مورد بررسی در واکنش به نسبتهای مختلف منبع به مخزن، عکس العملهای متفاوتی از خود نشان دادند، بطوریکه وزن غوزه و متوسط طول الیاف تحت تاثیر محدودیت منبع فرآورده های فتوسنتزی قرار گرفتند، اما وزن دانه (فقط در اولین غوزه های شاخه های زایشی)، تعداد دانه، درصد کیل، ظرافت و مقاومت الیاف دارای محدودیت مخزن بوده و به ژنوتیپ گیاه بستگی داشتند. آرایش مناسب کاشت و اصلاح پوشش گیاهی پنبه، برای افزایش نفوذ نور و کاهش اثر محدودکنندگی منبع مفید به نظر می رسند.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.  لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.